Baal Szem Tow - biografia

 

Wczesne lata zycia Izraela Baal Szem Towa otoczone sa tajemnica. Zycie tworcy prawdopodobnie najwazniejszego ruchu religijnego w historii zydowskiej obroslo legendami, z ktorych trudno wylowic fakty historyczne. Nie ma pewnosci nawet co do daty jego urodzin, niektore zrodla podaja rok 1700. Jego rodzice, Eliezer i Sara byli juz starszymi ludzmi kiedy Izrael przyszedl na swiat i zmarli kiedy byl jeszcze malym dzieckiem. Istnieje wiele historii o Eliezerze, ojcu Baal Szem Towa. Jedna z nich mowi ze ostatnie slowa jakie wypowiedzial do syna brzmialy: „Nie boj sie nikogo i nie wierz w nikogo oprocz Boga”. Malym sierota zaopiekowala sie gmina zydowska w jego rodzinnej miejscowosci (Okup na Podolu). Zapewne otrzymal on taka sama edukacje jak wiekszosc tamtejszych dzieci zydowskich. Niemniej jednak bardzo roznil sie od swoich rowiesnikow. Mial niebywale emocjonalny stosunek do Boga i judaizmu i podejscie to stalo sie pozniej charakterystyczne dla zalozonego przez niego ruchu.

Kiedy Izrael ukonczyl szesnaście lat i gmina nie mogla go dluzej utrzymywac, podjął  pracę jako pomocnik nauczyciela chederu - mełąmeda. Nastepnym zajeciem byla opieka nad synagogą, co umozliwilo mu studia religine w wolnym czasie. Byl zdolny, tak wiec szybko zdobyl wiedze talmudyczna a w koncu takze gleboka znajomosc tajemnic Kabaly. Niemniej jednak ukrywal swoje studia przed ludzmi, i staral sie sprawiac wrazenie prostego, nieuczonego czlowieka. Wedlug legendy w tym okresie Izrael zawarl znajomosc z innymi ukrytymi cadykami. Najwazniejszym z nich byl Adam Bal Szem ktory powierzyl Izraelowi swoje pisma. Zdaje sie ze w tym okresie Baal Szem Tow ozenil sie ale jego zona zmarla wkrotce potem. Izrael przeniosl sie do miejscowosci Brody, gdzie zaczal pracowac jako melamed. Tam poznal Rabina Efraima z Brodow ktory wkrotce zorientowal sie ze Izrael jest wyjątkowym człowiekiem. Zadziwiony jego ogromna znajomoscia Tory, zdecydowal sie dac mu za zone swoja corke Lee Rochel. Jednakze wkroce potem rabbi Efraim zmarl a do Brodow przyjechal jego syn, uczony rabbi Gerszon Kitower. Kiedy Izrael zaprezentowal mu sie jako narzeczony siostry, Gerszon przezyl szok. Narzeczony ubierał się i wysławiał jak prosty  wieśniak. Niemniej jednak przedstawil list od rabiego Efraima poswiadczajacy ze właśnie to on miał zostać mężem Lei Rochel tak więc Rabbi Gerszon byl zmuszony zgodzic sie na slub. Lea Rochel okazala sie bardziej spostrzegawcza i zauwazyla ze w Izrael nie byl prostaczkiem za jakiego pragnął uchodzić. 

 

Synagoga Baal Szem Towa w Międzyborzu

Wreszcie w roku 1734, w wieku 36 lat Rabbi Izrael objawil sie swiatu. Osiadl w Miedzyborzu gdzie szybko zyskal slawe cudotworcy i swietego. Wowczas to zaczal byc znany jako Baal Szem Tow – Pan Dobrego Imienia [Tytulu Baal Szem uzywano w stosunku do swietych mezow i cudotworcow ktorzy czynili cuda za pomoca manipulacji literami Boskiego Imienia]. Jego slawa szybko sie rozszerzala i wielu slynnych znawcow Tory stalo sie jego uczniami. To byl wlasnie poczatki ruchu ktory zaczal byc znany jako chasidus [chasydyzm]. Nauki Baal Szema w duzym stopniu oparte byly na kabalistycznych dzielach AriZala [Rabin Jicchak Luria (1534-72)] ale to on pierwszy sprawil ze staly sie dostepne nawet dla prostych Żydow. Baal Szem Tow podkreslal znaczenie i wage modlitwy, milosci Boga i milosci do Zydow - nauczal ze nawet jesli nie jest sie uczonym w Torze mozna osiagnac szczyty duchowsci dzieki praktykowaniu tych micw. Chociaz uwazal ze studiowanie Tory nie jest jedyna droga do Boga, nigdy nie twierdzil ze jest ono niepotrzebne czy zbedne. Wrecz przeciwnie, podkreslal wage bliskich stosunkow z rebbe - uczonym w Torze przywodca i przewodnikiem duchowym.

Ogolnie w naukach Baal Szema bylo malo elementow zupelnie nowych i wczesniej nieznanych, niemniej jednak zrewolunicjonizowaly one swiat zydowski. Juz w chwili smierci Baal Szema chasydyzm mial okolo 10 000 zwolennikow i coraz dynamiczniej sie rozwijal. Baal Szem Tow wielka miloscia darzyl Erec Israel [Ziemię Izraela] i przez cale zycie marzyl zeby tam wyemigrowac. Wielokrotnie probowal zrealizowac to marzenie, ale za kazdym razem niespodziewane okoliczności nie pozwalały mu dotrzeć do celu podrozy. Mimo iz sam nigdy nie byl w Ziemi Świętej, udalo mu sie namowic wielu zwolennikow do osiedlenia sie tam. Baal Szem Tow nigdy nie spisal swoich nauk i znamy je dzisiaj jedynie z dziel jego uczniow. Wiekszosc tego co wiemy pochodzi z pism jednego z nich - rabina Jakowa Josefa z Polonoye. Jest on autorem pierwszej chasydzkiej ksiazki jaka kiedykolwiek napisano – Toldos Jakow Josef.

 W 1759 roku, rok przed smiercia Baal Szem Towa, wydarzyl sie incydent, ktory ilustruje milosc jaka darzyl on kazdego Zyda. Był to okres w którym powstałą heretycka zydowska sekta pod przywództwem Jakuba Franka. Frankisci namawiali chrzescijanskie wladze do dzialan przeciwko Zydom, min. do palenia ksiag Talmudu, ktory sami odrzucali. Wskutek ciaglych donosow frankistow biskup Lwowa zarzadzil debate publiczna pomiedzy frankistami a Zydami. Baal Szem Tow byl czlonkiem trzyosobowej delegacji ktora miala reprezentowac Zydow podczas tej debaty. Delegacja odniosla sukces i udalo sie powstrzymac dekret nakazujacy spalenie Talmudu. Niemniej jednak pokonani w debacie frankisci zostali zmuszeni do konwersji na chrzescijanstwo. Wiekszosc zydowskich przywodcow byla zadowolona z porazki i upadku sekciarzy, ale nie Baal Szem Tow. Powiedzial on: „Szechina [Boska Obecnosc] rozpacza mowiac: Jak dlugo chora czesc ciala jest wciaz do niego przytwierdzona, ciagle istnieje nadzieja ze znajdzie sie lekarstwo ktore ja uleczy. Ale kiedy chora czesc ciala zostanie amputowana, nie ma juz zadnej nadziei na jej wyleczenie" A kazdy Zyd, nawet heretyk, jest czescia Bozej Obecnosci.

Baal Szem Tow zmarl drugiego dnia swieta Szawuos w roku 5520 (1760). Pozostawil syna, corke i ruch ktory az do dnia dzisiejszego jest unikalna i wazna czescia judaizmu.

Masz pytanie bądź sugestię?

Skontaktuj się z nami pisząc e-mail na adres:

boruch56@toya.net.pl

 

 

Swoimi uwagami możesz się także podzielić dodając wpis do naszej księgi gości.